Câu chuyện phòng hoả (2)

Ở phần này ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn nhưng cách thức được áp dụng để giúp cho quá trình thoát hiểm được diễn ra nhanh chóng và thuận tiện hơn. 

Sàn – Tường

Bằng cách chia để trị, ngọn lửa khởi phát từ sâu bên trong công trình về cơ bản có thể được khống chế bằng các vách ngăn, tuy nhiên trong trường hợp ngọn lửa xuất phát từ bên trong căn hộ (chiếm đa số các vụ cháy nhà chung cư), các ô cửa sổ lại là nguồn cung cấp oxy và lối đi để cho ngọn lửa có thể lan sang các phòng khác. Để đối phó với vấn đề này, thiết kế kiến trúc được yêu cầu phải có thêm tường lửng (spandrel) ở các bộ phận sàn hoặc tường.

Cửa đi

Cửa đi là một bộ phận quan trọng trong công trình, nó giúp phân chia không gian, cách âm, cách nhiệt, đảm bảo sự riêng tư và an ninh cho mỗi không gian và căn hộ, dù vậy, cửa đi cũng là một trong những tác nhân chính làm giảm tốc độ di chuyển trong trường hợp buộc phải thoát hiểm. Sẽ rất khó khăn và mất thời gian để lục tìm chìa khoá và mở cửa khi ngọn lửa đang ở ngay đằng sau, do đó rất nhiều kỹ thuật cũng như quy định đã được phát triển cho cửa đi để việc thoát hiểm được diễn ra một cách thuận tiện và an toàn hơn. 

・Tất cả cửa nằm trên khu vực vách ngăn lửa (như đã đề cập ở phần 1) đều phải có cơ chế đóng tự động, vì nếu không lửa và khói sẽ tràn theo cùng với quá trình thoát hiểm của người dân.

Để đảm bảo khói không tràn qua, tuỳ vào công năng không gian và vị trí của cửa mà người ta sẽ quyết định có dùng air tight (bộ phận tăng khả năng kín khí của cửa) hay không.

・Trong quá trình sử dụng công trình hàng ngày, việc phải đóng mở liên tục một cánh cửa sắt hoặc lõi sắt (là loại vật liệu được công nhận đạt tiêu chuẩn phòng hoả) sẽ đem lại sự phiền toái cho người sử dụng, đặc biệt là những cánh cửa nằm tại khu vực thang, hành lang etc… để giải quyết vấn đề này ta cần một loại cửa: bình thường thì mở, nhưng khi xảy ra cháy thì sẽ tự động đóng lại, hoạt động dựa trên nguyên tắc chia để trị như phần 1 đã đề cập, và “cửa chống cháy có thể đóng lại bất cứ lúc nào” (随時閉鎖式防火戸) là một loại cửa như vậy.

Loại cửa này về cơ bản là to và xấu, nên hầu như được cố tình thiết kế để ít nổi bật nhất có thể, nếu chịu khó quan sát thì ta có thể thấy nó ở rất rất nhiều các công trình trên khắp nước Nhật.

・Sử dụng khoá thumb lock thay cho cylinder, thumb lock là một bộ phận giúp đóng và mở khoá nhanh chóng từ phía bên trong, thay vì cần 3 động tác là tìm chìa, tra ổ, mở khoá thì ta chỉ cần 2 động tác là xoay núm và mở. 

Tuy vậy việc xoay và mở này vẫn tốn của chúng ta 2 động tác, để tối ưu hoá việc thoát hiểm thì cơ chế một động tác (one action) đang có dần có xu hướng được sử dụng tại Nhật, đặc biệt là các công trình được xây theo quy chuẩn quốc tế.

Cửa sổ

Nếu các quy định thiết lập cho cửa đi chủ yếu dành cho hoạt động “chạy ra”, thì những ô cửa sổ cần phải đáp ứng được hoạt động của việc “chạy vào”.

Về cơ bản, tất cả các công trình trên 3 tầng và dưới 31m đều phải lắp đặt lối xâm nhập khẩn cấp, lối xâm nhập này có thể là cửa đi ở ban công hoặc là cửa sổ. 

Tuy nhiên vì lý do an ninh và design nên không phải lúc nào ta cũng có thể bố trí được lối xâm nhập khẩn cấp này, và trong trường hợp đó thì “lối xâm nhập khẩn cấp thay thế” là phương án thường được lựa chọn.   

Tại vị trí có lối xâm nhập khẩn cấp thay thế, thông thường kính cửa sổ không được có độ dày vượt quá 6mm để đội cứu hoả có thể phá huỷ, với những công trình sử dụng kính 2 lớp Low-E chống nhiệt, thì tương tự, mỗi một lớp kính không được dày quá 6mm.

 Các thiết bị khác

・Đèn dẫn hướng trên đường đi và tại lối vào nơi thoát hiểm.

・Thiết bị cảm biến báo cháy là thiết bị đặc biệt quan trọng trong việc cảnh báo sớm các đám cháy, thiệt hại sẽ là rất lớn nếu các thiết bị này không hoạt động ổn định, do vậy cứ trung bình nửa năm sở cứu hoả sẽ phải kiểm tra một lần để xác định xem nó còn hoạt động không. 

・Các thiết bị chữa cháy bên trong và bên ngoài công trình. Tuỳ vào quy mô mà một công trình và khu đất ở Nhật thường được bao phủ bởi các thiết bị chữa cháy với bán kính phạm vi hoạt động tăng dần từ bình chữa cháy cầm tay (20-30m), thiết bị chữa cháy trong nhà (15-25m), thiết bị chữa cháy ngoài nhà (40m), bồn nước đặc dụng cho xe cứu hoả (100m) đối với những công trình lớn.

——————-

Kết bài 

Loạt bài về phòng hoả lần này có lẽ sẽ có nhiều thiếu sót vì phòng hoả vốn không phải là chuyên môn của người viết. Hai bài viết có vẻ khá dài nhưng thực ra chỉ gãi được một phần rất rất nhỏ trên bề mặt của lĩnh vực phòng hoả, những kiến thức cụ thể và chuyên sâu hơn nên để dành cho những người có chuyên môn giải thích, nên mình chỉ dừng lại ở việc cung cấp những thông tin mà mọi người có thể thấy hữu ích trong việc phòng chống hoả hoạn cho ngôi nhà của mình.  

Việc lập kế hoạch phòng chống hoả hoạn suy cho cùng, điều quan trọng nhất vẫn là context – tức là bối cảnh công trình của mình được đặt ở đâu, mình có những gì, mình phải làm gì, mình có thể sử dụng gì và mình có thể chạy đi đâu khi xảy ra cháy, bởi lẽ ta khó có thể bê nguyên những quy tắc phòng chống hoả hoạn ở một nước mà mọi thứ luôn được lên kế hoạch từ trước (dù cho đó có là điều mà ta hướng tới) và mọi thứ có xu hướng xảy ra theo kịch bản đã được dự báo.

Việc tốt nhất mà ta có thể làm lúc này là cố gắng làm “đúng” mọi việc. 

Các loại phương tiện giao thông chập cháy?  → Thực hiện đúng đăng kiểm và kiểm tra định kỳ hàng tháng. 

Hệ thống điện quá tải dẫn đến chập cháy? → Xây đúng mật độ cho phép, kiểm tra việc thi công đúng chất lượng. 

Các thiết bị báo cháy không hoạt động? → Quản lý chất lượng đúng và tổ chức kiểm tra định kỳ. 

Chủ đầu tư thực hiện sai kế hoạch phòng cháy chữa cháy? → Xử lý sai phạm và cưỡng chế bắt buộc làm cho đúng … 

Vân vân và mây mây.

Rất nhiều những điều nhỏ mà khi ta làm đúng sẽ giúp nâng cao chất lượng công trình, chất lượng cuộc sống, chất lượng xã hội lên gấp nhiều lần, tránh được nhiều thảm hoạ tiềm tàng có thể xảy đến, đồng thời không phải vội vàng đưa ra những chính sách sửa chữa đằng ngọn giống như việc bắt để xe điện ở bên ngoài công trình hay dán cỏ giả lên cột điện.

Không cần nhanh, không cần xuất sắc, chỉ cần đúng thôi cũng đã là đủ rồi.

——- Tuan Nguyen Quang ——